Sağlıklı ve güçlü bir bağışıklık sistemi için vücudun ihtiyaç duyduğu günlük besin miktarının karşılanması gerekir. Bu noktada enerji üretiminde ve hücresel işlevlerde görevli karbonhidrat protein ve yağlar temel besinleri oluştururken vitamin ve mineraller de rol aldıkları birçok enzimatik reaksiyon sayesinde bağışıklık sistemi için gerekli besin gruplarına dahildir. Bağışıklık sisteminin güçlü olması ile başta mevsimsel hastalıklardan korunma olasılığı artarken vücuda gelebilecek bakteri, virüs ve parazitler gibi istilacı yapılara karşı bir koruma oluşturulabilir.
Bağışıklık sistemi yeterli besin alınmadığında, herhangi bir enfeksiyonla karşılaşıldığında veya farklı çevresel faktörler nedeniyle zayıflayabilir. Bağışıklık sistemini güçlendirmek ve mevcuttaki gücünü koruyabilmek için ise vitamin ve minerallerden destek alınabilir.
Bağışıklık Sistemi Nasıl Güçlenir?
Hastalıklara karşı korunmada görev alan bağışıklık sistemi çeşitli yaşam değişiklikleri ve alınan önlemlerle güçlendirilebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve yeterli su tüketimine dikkat etmek bağışıklık sistemi ile yakından ilişkili davranışlardır. Günlük beslenme alışkanlığında besin çeşitliliğine özen göstermek ve renkli besinlere de beslenmede yer verilmesi bağışıklık sistemi için gerekli vitamin ve mineral alımını destekler. Buna ek olarak günlük ihtiyaç duyulan kadar protein alımına da özen gösterilmelidir. Bu sayede hücre yenilenmesi için gerekli olan protein sentezi gerçekleşebilir.
Bağışıklık sisteminde uyku düzeninin de büyük bir yeri bulunur. Yeteri kadar uyumak vücudun dinlenmesi ve hücrelerin yenilenmesi için önemlidir.
Bağışıklık Güçlendirici Besinler Nelerdir?
Bağışık güçlendirici besinler içeriğinde bulunan bileşenlere, vitaminlere ve minerallere göre farklılık gösterir. Antioksidan ve anti inflamatuar özellikler bakımından zengin C vitamini, E vitamini veya selenyum gibi mineraller içeren besinler bağışıklık güçlendirici besinler olarak adlandırılabilir. Bu besinler ise aşağıdaki şekilde çeşitlendirilebilir;
- Somon gibi yağlı balıklar,
- Yumurta,
- Kırmızı et, tavuk eti veya balık eti,
- Yeşil yapraklı sebzeler,
- Ahududu böğürtlen ve çilek gibi kırmızı meyveler,
- Yaban mersini,
- Mercimek gibi kuru baklagiller,
- Tam tahıllar.
Bağışıklık Güçlendirici Vitaminler Nelerdir?
Vitaminlerin hemen hemen hepsi sağladıkları antioksidan ve anti inflamatuar özellikleri sayesinde bağışıklık sistemini destekleme üzerinde etkilidir. Güçlü etkileri saptanmış vitamin ve mineraller denildiğinde ise C vitamini, B6 vitamini ve E vitamini gündeme gelir.
C Vitamini
C vitamini suda çözünen ve çeşitli besinler aracılığıyla vücuda alınabilen bir vitamin türüdür. Güçlü bir antioksidan türü olması sayesinde vücuttaki oksidatif stresi azaltabilir, yaşa bağlı gelişebilecek olan kronik hastalıkların gelişimini önleyebilir ve bağışıklık sistemi yanıtlarını destekleyerek hastalıklara karşı koruma sağlayabilir. C vitamini vücut tarafından üretilemediğinden belirli bir oranda günlük olarak dışarıdan alınması gerekir. C vitamini içeren besinlerin günlük beslenmeye eklenmesi veya yetersizlik olduğu durumlarda takviyelerden destek alınmasıyla günlük alım oranı karşılanabilir. Bu noktada; kırmızı biber, turunçgiller, brokoli, kivi ve çilek gibi çeşitli meyve sebzelerden destek alınabilir.
B6 Vitamini
B6 vitamini bağışıklık sisteminin önemli faktörlerinden biri olan beyaz kan hücrelerinin ve T hücrelerinin üretiminde görev alır. Bakteri ve virüslere karşı vücudu savunan bu hücreler sayesinde bağışıklık sistemi yanıtları gelişir. B6 vitamini bağışıklık sistemindeki biyokimyasal reaksiyonları desteklemek gibi önemli bir role sahiptir. Suda çözünen ve günlük olarak alınması gereken vitamin grupları arasında yer alır. Genellikle multivitamin takviyelerinin içerisinde B6 vitaminleri bulunabileceği gibi B6 vitamini şu besinlerde de bulunabilir; muz, patates, somon ve ton balığı gibi yağlı balıklar, dana eti ve nohut. Bu tür besinlerin düzenli olarak tüketilmesiyle de günlük ihtiyaç duyulan alım oranı desteklenebilir.
E vitamini
Antioksidan özellikleriyle bilinen E vitamini bağışıklık fonksiyonu için en etkili besinlerden biri olarak değerlendirilir. T hücrelerinin performansını artırarak güçlü bağışıklık yanıtlarının oluşmasını destekler. E vitamin alımı besin yoluyla veya takviyeler aracılığıyla sağlanabilir. Ancak E vitamini takviyesi kullanımı bazı komplikasyon riskleri taşıdığından uzmanlar genellikle besin yoluyla alımı ön planda tutar. Bu noktada yardım alınabilecek besinler; mango, domates, kivi, brokoli, ıspanak badem ve fıstık gibi kuruyemişler olarak sayılabilir.
Çinko
Bağışıklık sistemini desteklemede antioksidan vitaminler önemli roller üstlenirken çeşitli minerallere de önem verilmelidir. Bu noktada ilk sırada çinko yer alır. Bağışıklık hücrelerinin düzgün çalışmasında görev alan çinko, antioksidan ve anti inflamatuar etkileri ile bağışıklık sistemine katkı sağlar. Çinko açısından zengin besinler arasında ise; kabak çekirdeği, kabuklu deniz ürünleri, süt ve süt ürünleri, mercimek gibi kuru baklagil kaynakları sayılabilir. Buna ek olarak gıda takviyeleri aracılığıyla da destek sağlanabilir.
Selenyum
Son yıllarda her geçen gün popülerliği artan selenyum, bağışıklık sistemi dostu minerallerden bir diğeridir. Bağışıklık sistemini güçlendirme gibi önemli bir etkisi bulunurken selenyum aynı zamanda bağışıklık sistemi yanıtlarını düzenleyerek gereğinden fazla çalışmasını da önleyebilir. Bu sayede otoimmün hastalıkların gelişim riskini azaltarak, kronik iltihaplanmanın önüne geçebilir. Vücudun ihtiyaç duyduğu selenyum miktarı yine takviye ve gıda yoluyla sağlanabilir. Ton balığı, yağsız etler, Brezilya fıstığı, yumurta, süt ve süt ürünleri selenyum kaynakları arasındadır.
Bağışıklık Güçlendirici Vitaminlerin Etkileri Nelerdir?
Bağışıklık güçlendirici vitaminler vücutta farklı etkiler yaratabilir. Ancak bu tür vitaminlerin ortak özellikleri genellikle antioksidan ve antienflamatuvar özellikli olmalarıdır. Antioksidan özellikleri sayesinde vücutta gelişen metabolik reaksiyonlar sonucu oluşan serbest radikallerin nötralize edilmesini sağlarlar. Bu sayede hücreleri hücre hasarına karşı koruyabilir ve çeşitli hastalıkların gelişimini önleyebilirler. Bir diğer etki ise antienflamatuvar etkileridir. Vücutta dışarıdan bir madde alındığında bağışıklık sistemi bu hücreleri yok edebilmek adına iltihaplanma yanıtı oluşturur. Bu iltihaplanma sisteminin düzenlenmesi ve gereğinden fazla olmasının önlenmesi adına vitamin ve mineraller katkı sağlayabilir.
Bir diğer etkileri ise bağışıklık sistemini önemli parçalarından biri olan beyaz kan hücrelerinin üretiminde rol almalarıdır. Bu sayede vücutta bir bağışıklık yanıtı gelişmesi halinde, ihtiyaç duyulan hücre üretimini destekleyerek güçlü bir yanıt oluşmasını sağlayabilirler.
Bağışıklık Güçlendirici Vitaminler Vücutta Depolanır Mı?
Bağışıklık güçlendirici vitaminler arasında C, B, E ve D vitamini sayılabilir. Dolaylı olarak A vitamini de antioksidan özellikleri sayesinde bağışıklık sistemini desteklemede etkili olabilir. Bu vitaminler arasında A, D ve E vitaminleri yağda çözünen ve vücut tarafından depolanabilen vitaminlerdir. C ve B grubu vitaminleri ise suda çözünen ve fazlası vücuttan atılan vitamin grupları arasında yer alır. Bu nedenle takviye kullanılırken günlük alınan miktara dikkat edilmelidir. Özellikle vücutta bulunan vitaminler önerilenden fazla alması halinde toksik etki yaratabilir.
Bağışıklık Güçlendirici Vitamin Takviyeleri Kimler İçin Uygundur?
Bağışıklık güçlendirici takviyeler genel sağlık durumu uygun herkes tarafından kullanılabilir. Takviyelerle, günlük vitamin ve mineral ihtiyacı desteklenebilir.
Genel sağlık durumunu iyileştirmek veya mevcut sağlığını korumak isteyenler bağışıklık sistemi güçlendirme üzerine geliştirilmiş olan multivitamin takviyelerinden destek alabilir. Ancak bu tür takviyeler çeşitli ilaçlarla etkileşime girebilme ihtimali taşır. Özellikle kalp hastalıklarına yönelik düzenli ilaç kullanan kişiler takviye alımına başlamadan önce doktorlarına danışmalıdır. Takviye kullanımı çocuklar, hamile ve emziren kadınlar için de hassas bir konu olduğundan, sağlık uzmanına danışmadan takviye alımından kaçınılmalıdır.
https://health.clevelandclinic.org/vitamins-best-boosting-immunity
https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/how-to-boost-your-immune-system
https://my.clevelandclinic.org/health/body/21196-immune-system