E vitamini antioksidan özellikleriyle bilinen, olumsuz çevresel faktörlere karşı vücutta koruma oluşturan önemli bir vitamindir. Üreme sağlığından beyin sağlığına, cilt bütünlüğünü korumasından kalp sağlığını desteklemesine kadar çeşitli fonksiyonlarda görev alır. Vücut için önemli vitaminlerden biri olan E vitamini gıda yoluyla veya takviyeler aracılığıyla vücuda alınabilir. Yeterli alımı sayesinde beden sağlığı desteklenebilir ve E vitaminin faydalarından yararlanabilir.
E Vitamini Nedir?
E vitamini yağda çözünen vitaminlerden biri olup genellikle bitkisel kaynaklarda bulunan bir vitamin türüdür. Vücutta oksidatif strese karşı güçlü bir koruma oluşturmasıyla bilinir ve bağışıklık sistemini desteklemek için gereklidir. Vücutta oluşan serbest radikallerin nötralize edilmesini sağlayarak oksidatif strese karşı hücreleri koruyabilir. Yeterli miktarda alınmadığı takdirde eksikliği görülebileceğinden, E vitamini kaynaklarının günlük hayatın bir parçası haline getirilmesi önerilir.
E Vitamininin Faydaları Nelerdir?
E vitamini üzerine yapılan çok sayıda araştırma bulunur. Günümüzde birçok gıda takviyesinin de içeriğinde yer verilen E vitamini faydaları kolay bir şekilde günlük hayata dahil edilebilir. E vitamini faydaları şu şekilde açıklanabilir:
- Oksidatif stres nedeniyle oluşabilecek hücresel hasara karşı koruma sağlar. Oksidatif stres nedeniyle gelişebilecek olan hastalıkların gelişim riskini azaltabilir.
- Kalp hastalıkları riskini artırabilen yüksek tansiyon ve yüksek kolesterol gibi faktörlerin seviyelerinin dengelenmesini sağlayarak, kalp hastalığına neden olabilecek risk faktörlerini azaltabilir.
- Alkol tüketmeyen veya çok az miktarda alkol alan kişilerde alkolik olmayan yağlı karaciğer hastalığı görülme ihtimali bulunur. E vitamini bu hastalığın semptomlarını yönetmeye katkı sağlayabilir. AST ve ALT gibi artmış karaciğer enzim seviyelerinin düşmesine katkıda bulunabilir. Böylece karaciğer sağlığını destekleyebilir.
- Dismenore adı altında bilinen pelvik ağrıların ve krampların azalmasına yardımcı olabilir.
- Cilt hücrelerinde çevresel faktörler nedeniyle gelişebilecek olan hasara karşı koruma sağlar. Bu sayede günümüzde çok sayıda kozmetik ürünün içinde E vitamini takviyeleri görebilmek mümkündür.
- Vücutta yeteri kadar E vitamini bulunduğu durumlarda Alzheimer gibi bilişsel rahatsızlıkların gelişim riskinin daha az olabileceği görülmüştür.
- E vitamini kan sulandırıcı etkisi sayesinde kan pıhtı oluşumunu önleyebilir ve bu nedenle kalp krizi gibi çeşitli kalp hastalıkları riskini azaltabilir. Ancak bir tedavi yöntemi olarak düşünülmemelidir.
- İnflamatuar hastalıklarda iltihabı azaltmayı destekleyerek, özellikle yaşlanmayla beraber gelişebilecek çeşitli hastalıkların gelişimini önleyebilir.
- Astım semptomlarının hafiflemesine katkı sağlayabildiği gibi akciğer fonksiyonlarını destekleyebilir.
- Egzersiz nedeniyle gelişen kas hasarının iyileşme sürecini hızlandırabilir.
- Adet dönemi öncesinde gelişen depresyon, kaygı, yorgunluk ve sinirlilik gibi belirtileri azaltabilir.
E Vitamini Takviyesi Kullanılmalı Mıdır?
E vitamini eksikliğini önlemek ve sağlığa faydalarından yararlanmak için E vitamini takviyelerinden destek alınabilir. Bu noktada Yossun Multivitamin gibi çok sayıda vitamini ve minerali bir arada içeren vitamin takviyelerine veya sadece E vitamini takviyelerine başvurulabilir. Ancak günlük alım dozuna dikkat edilmesi gerekir. Sağlıklı yetişkin bir bireyin günlük alması gereken E vitamini miktarı 15 mg şeklindedir. Emzirme döneminde olan kadınlar için ise bu miktar 19 miligrama kadar yükselebilir.
E vitamini takviyesi kullanırken üst limite dikkat edilmesi son derece önemlidir. Aksi takdirde vücutta gereğinden fazla bulunabilir ve çeşitli sağlık problemlerine neden olabilir. Yoğun E vitamini alımının erkeklerde prostat kanseri riskini artırabileceğini gösteren bulgulara rastlanmıştır. Ayrıca kan sulandırıcı etkisi nedeniyle vücutta kanama gelişme riskini arttırabilir. Günlük maksimum tolere edilebilen E vitamini 1000 mg şeklinde belirlenmiştir ve bu değere dikkat edilmelidir.
E vitamini takviyesi almayı planlayan kişiler özellikle ilaç kullanıyorsa takviyeye başlamadan önce sağlık uzmanına danışmalıdır.
E Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?
E vitamini, çeşitli besinler aracılığıyla günlük ihtiyaç duyulan miktarlarda vücuda alınabilir. E vitamini içeriğiyle zengin besinler aşağıdaki şekilde sıralanabilir:
- Kavrulmuş badem,
- Fıstık,
- Ay çekirdeği,
- Ispanak,
- Brokoli,
- Kivi,
- Mango,
- Kırmızı biber,
- Domates,
- Buğday tohumu yağı.
E Vitamini Eksikliği Nelere Yol Açar?
E vitamini eksikliği nadir karşılaşılan bir durumdur. Ancak yeteri kadar E vitamini alınmadığı takdirde vücutta E vitamini eksikliği gelişebilir. Bağırsaklarda vitamin emilimini etkileyebilen Chron veya kistik fibrozis gibi hastalıklar sonucunda da alınan E vitaminleri yeteri kadar sindirilemeyebilir ve böylece eksiklik oluşabilir.
E vitamini eksikliği gelişmesi halinde ise çeşitli hastalıkların gelişim riskinde artış görülebilir. Bu rahatsızlıklar arasında; retinada hasar gelişimi sonucu oluşan retinopati, el ve ayak sinirlerinde hasar gelişmesi olarak bilinen periferik nöropati, vücut hareketlerinde kontrol kaybı olan ataksi ve bağışıklık sisteminde düşüş nedeniyle farklı hastalıkların gelişimi yer alabilir.
Günlük beslenmesinde besin çeşitliliği sağlayamayan, kısıtlayıcı bir diyet uygulayan veya mevcutta bulunan sağlık problemine yönelik iyileşme sürecini desteklemek amacıyla E vitamini takviyesi kullanılabilir. Takviye kullanımına başlamadan önce ise bir sağlık uzmanına danışılması gerektiği unutulmamalıdır.
https://www.healthline.com/health/all-about-vitamin-e#Health-risks-of-too-much-vitamin-E
https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-vitamin-e/art-20364144
https://www.healthdirect.gov.au/vitamin-e-and-your-health
https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-954/vitamin-e