L carnitine her geçen yıl bilinirliği artan, özellikle yağ yakımını arttırabilecek etkileriyle dikkat çeken bir amino asit çeşididir. Vücut tarafından üretilebildiği gibi dışarıdan besin veya takviye formuyla da alınabilir ve vücuda çeşitli faydalar sağlayabilir. Yağ metabolizması üzerindeki etkileri haricinde beyin ve kalp fonksiyonlarını destekleme üzerinde de etkileri olduğunu gösteren çeşitli çalışmalar mevcuttur. Günümüzde özellikle egzersiz performansını arttırmak isteyen sporcular tarafından da takviye formuna sıkça başvurulur.
L Carnitine Nedir?
L carnitine vücut tarafından üretilebilen aynı zamanda besin ve takviye formuyla dışarıdan alınabilen bir amino asit türüdür. Vücuttaki temel işlevi yağ asitlerinin mitokondriye taşınmasını sağlamaktır. Bu sayede yağ metabolizmasını destekleyerek yağların enerjiye dönüştürülmesini sağlar. L karnitin vücutta depolanabilir ve %95’i kaslarda bulunurken, karaciğer, böbrek ve kalpte de belirli miktarda l karnitin bulunabilir.
L karnitin, karnitin türü amino asitlerin insan vücudundaki aktif formudur. Moleküler formuna göre l karnitinin; D-karnitin, Asetil L-karnitin, propionil L-karnitin ve L-karnitin L-tartrat olmak üzere çeşitli türevleri bulunur. Etkinliği kanıtlanmış özellikleri sayesinde bu formlar arasından ise l karnitin formu tercih edilir.
İnsan vücudu lizin ve metionin amino asitlerini kullanarak ve C vitamininden destek alarak l karnitin üretebilir. Ancak beslenme şekli ve genetik problemler başta olmak üzere, vücuttaki l karnitin üretimi yeteri kadar gerçekleşmeyebilir. Özellikle l karnitin, et ve süt ürünlerinden vücuda alınabilen bir amino asit türü olduğundan vegan beslenen kişilerde l karnitin seviyeleri düşük olabilir. İdeal miktarın karşılanması veya arttırılabilmesi için Yossun L- Carnitine & Taurin gibi besin takviyelerinden destek alınabilir.
L Carnitine Faydaları Nelerdir?
L karnitinin ana görevi; yağ asitlerinin hücrelerdeki mitokondrilere taşınmasını destekleyerek, mitokondriyal fonksiyonların işlemesini ve yağlardan enerji üretimini sağlamasıdır. Temel etkisi bu olurken vücuda sağlayabileceği diğer faydalar ise şu şekildedir;
- Sağlıklı bir yaşlanma sürecinde etkili olabilecek mitokondriyal fonksiyonları destekler.
- Yağ metabolizmasını desteklediğinden kilo verme sürecinde bir yardımcı olarak kullanılabilir.
- Beyin fonksiyonlarının gelişimine katkıda bulunarak yaşa bağlı zihinsel gerilemeyi önleyebilir.
- Yüksek kilolu bireylerde diastolik kan basıncını azaltabilir.
- İnsülin duyarlılığını arttırarak tip 2 diyabet hastalarında kan şekeri kontrolünü destekleyebilir.
- Egzersiz sonrası iyileşme süresini kısaltabilir ve kaslara oksijen taşınmasını artırarak spor performansını geliştirebilir. Yapılan çalışmalar; özellikle antrenmandan 60 ila 90 dakika öncesinde takviye alımının, yüksek yoğunluklu egzersiz performansında artış sağladığını göstermiştir.
- Egzersiz performansıyla ilgili bir diğer etkisi ise nitrik oksit üretimini ve kan akışını artırarak dayanıklılığı arttırabilmesidir. Ayrıca egzersiz sırasında yorgunluğu ve egzersiz sonrasında yaşanan ağrı şikayetlerini azaltabilir.
L-Carnitine Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
Vücutta çeşitli nedenlerden dolayı L- carnitine eksikliği gelişebilir. Hayvansal kaynakların yeteri kadar tüketilmemesi nedeniyle karnitin alımı yetersizliği, enzim eksiklikleri sonucunda karnitinin metabolize edilememesi, karaciğer bozuklukları, ishal veya diürez nedeniyle vücuttaki karnitin seviyelerinde azalış, ketozis gibi durumlarda l karnitine olan ihtiyacın artması veya mitokondriyal bozulmalar, karnitin eksikliği yaratabilir.
Eksikliğin neden dolayı geliştiği ise açığa çıkabilecek semptomları etkileyebilir. Yaygın görülen l karnitin eksikliği belirtileri şu şekildedir;
- Kas nekrozu (kaslarda hücre ölümü),
- Hipoglisemi,
- Karaciğerde yağlanma,
- Konfüzyon,
- Kas ağrıları ve yorgunluk hissi,
- Kardiyomiyopati riskinde artış.
Eksikliğin giderilmesinde takviyelere başvurulabilir. Ancak takviye kullanırken alınan miktara dikkat edilmelidir. Günde 2 grama kadar L- carnitine kullanımının güvenli olduğunu gösteren çeşitli çalışmalar bulunur. Ancak bazı kişilerde geçici olarak hazımsızlık veya mide ekşimesi gibi şikayetler yaratabilir. Şikayetlerin şiddetlenmesi halinde takviye kullanımının sonlandırılması önerilir. Güvenilir bulunsa da l karnitin takviyelerine başlamadan önce mutlaka bir sağlık uzmanına danışılmalıdır. Özellikle kalp hastalıkları riski bulunan kişiler veya bu hastalıklara yönelik düzenli ilaç kullanan kişiler, takviye almadan önce mutlaka doktorlarına takviye kullanımlarında sakınca bulunup bulunmadığını sormalıdır.
L-Carnitine Hangi Besinlerde Bulunur?
Vücuttaki l karnitin miktarı gıda kaynaklarıyla da desteklenebilir. Vücuttaki l karnitin seviyelerini destekleyebilecek gıda kaynakları şu şekildedir;
- Sığır eti,
- Tavuk eti,
- Peynir ve süt gibi süt ürünleri.
Vücuttaki L- carnitine seviyeleri bahsedilen besinlerin tüketilmesiyle desteklenebilir. Ancak eksiklik görülen kişilerde semptomların giderilmesi için gıdalara ek olarak, takviye formunun da kullanılması önerilebilir. Bu noktada Yossun L- Carnitine & Taurin takviyelerinden destek alınarak, güvenilir dozlarda l karnitin alınabilir ve vücuttaki seviyelerinin ideal aralıklarda olması sağlanabilir.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8910660
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK559041
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34684429
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18545197
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6769838
https://www.healthline.com/nutrition/l-carnitine#food-sources