D vitamini eksikliği toplumda yaygın olarak görülen bir durumdur. Vücuttaki seviyelerin belirli değerlerin altına düşmesiyle karakterize olmuş bu durum, beraberinde çeşitli sağlık problemlerini getirebilir. Düzenli D vitamini ölçümleriyle vücutta bulunan seviyeler değerlendirilebilir ve eksiklik görülmesi halinde tedaviye başvurulması gerekebilir. Tedavi dahilinde D vitamini içeren kaynaklara, güneş ışığı alınmasına özen gösterilebileceği gibi takviyelerinden destek alınması uygun olabilir.
D Vitamini Eksikliği Neden Olur?
D vitamini insanlarda güneş ışığı alınmasıyla birlikte çeşitli fizyolojik reaksiyonlar sonucunda cilt tarafından üretilebilir. Buna ek olarak düşük bir miktarda da olsa yiyecekler aracılığıyla da vücuda alınabilir. Yeterli miktarda üretilemediği veya besin alımıyla desteklenmediği takdirde vücutta eksiklik gelişebilir ve bu durum kas ve kemik kayıplarına neden olabilir.
D vitamini eksikliği gelişimini artırabilecek bazı risk faktörleri de mevcuttur. Örneğin emzirilen bebeklerde D vitamini eksikliği görülmesi yaygın bir durumdur. İnsan sütü sınırlı miktarda D vitamini içerdiğinden bebekler ihtiyaç duyduğu miktarı alamayabilir. Riskli grupta yer alan diğer kişiler ise yaşlı yetişkinlerdir. Yaşlanmayla beraber cilt yeterli miktarda D vitamini üretemeyebilir. Çok fazla kapalı ortamlarda vakit geçirilmesi, cildin güneşle temas etmesinin engellenmesi gibi faktörler de D vitamini eksikliğini tetikleyebilir.
Eksiklik riski taşıyan bir diğer grup koyu tenli kişilerdir. Koyu tenli kişilerin güneş ışığıyla D vitaminini üretebilme yetenekleri daha azdır.
Bazı sağlık problemleri veya kullanılan ilaçlar D vitamini emilimini engelleyebilir. Kronik böbrek hastalığı, obezite, karaciğer hastalığı, çölyak, Crohn hastalığı ve kronik inflamatuar hastalıkları olan kişilerde eksiklikle karşılaşma oranı daha yüksektir. Mide baypas ameliyatı geçiren kişiler veya antiepileptik ilaç kullanan kişilerde de eksiklik görülebilir.
D Vitamini Eksikliği Belirtileri Nelerdir?
D vitamini eksikliği gelişmesiyle birlikte semptom açığa çıkmayabilir. Uzun süreli eksikliklerde veya seviyelerin ne kadar ideal seviyelerin altına düştüğüne bağlı olarak belirtiler gözlemlenebilir. D vitamin eksikliği belirtileri şu şekildedir;
- Kas ve kemik ağrıları,
- Ellerde ve ayaklarda karıncalanma hissi,
- Kas güçsüzlüğü,
- Yürürken sendeleme,
- Kas spazmları,
- Bacaklarda çarpıklık gelişmesi,
- Kırılgan kemikler.
Gösterilen belirtiler kişiden kişiye farklılaşabilir ve görülme şiddeti değişebilir. Ancak bu tür belirtiler halinde gözlemlenmesi bir sağlık kuruluşundan destek alınması oldukça önemlidir. Vitamin eksikliğinin ilerlemesi halinde daha ciddi komplikasyonlarla karşılaşılabilir.
D Vitamini Eksikliği Nelere Neden Olur?
D vitaminin ne işe yarar anlaşılması, eksikliği halinde nelerle karşılaşabileceğinin de tahmin edilebilmesini sağlayabilir. D vitamini kaslar ve kemikler için olmazsa olmaz bir vitamindir. Kemik sağlığını destekleme ve iyileştirmede önemli rolleri bulunur. Eksikliği görülmesi halinde her yaş grubunun karşılaşabileceği risk faktörleri değişir. Çocuklarda D vitamini eksikliği raşitizme neden olabilirken yetişkinlerde ise osteomalazi veya osteoporoz gelişebilir.
Vitamin düşüklüğü bağışıklık sisteminin düşmesine neden olabilir, sinir ve beyin fonksiyonlarının kabiliyetinde azalma yaratabilir. Kas güçsüzlüğü ve kas kayıpları gelişebildiği gibi sporla ilgilenen kişilerde ise performans düşmesiyle sonuçlanabilir. Kalp damar hastalıklarının gelişim riskini arttırabilir, depresyon ve anksiyete gibi mental sağlığı etkileyebilecek hastalıkların gelişimine neden olabilir.
D Vitamini Eksikliği Nasıl Anlaşılır?
D vitamini eksikliği, semptomlardan şüphelenen kişilerin sağlık kuruluşuna başvurması halinde yapılan incelemelerle anlaşılabilir. Belirti gözlemlenemeyen noktalarda ise rutin sağlık kontrolleri sırasında veya farklı bir hastalık şüphesi halinde D vitamini seviyelerinin de kontrol edilmesiyle tespit edilir. Yapılan laboratuvar tetkikleri ile kanda bulunma miktarı belirlenebilir. Seviyelerin 30nmol/L ve altında tespit edilmesi halinde D vitamini eksikliği teşhisi konulabilir.
D Vitamini Eksikliği Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
D vitamini eksikliği tedavisinde genellikle takviyelere başvurulur. Eksikliğin ciddiyetine göre doktorunuz farklı miktarlarda takviye kullanımını önerebilir. Bu nedenle takviye alımına başlanmadan önce bir hekim desteği alınması oldukça önemlidir.
D vitamini takviyesi alırken üst limite dikkat edilmelidir ve önerilen süre boyunca kullanılmalıdır. Gereğinden fazla kullanılması halinde vücutta D vitamini birikimi fazla olabilir ve toksik etki yaratabilir. Bu noktada 9 yaş ve üzeri kişilerde günlük alım miktarı maksimum 4000 IU şeklinde olmalıdır.
D Vitamini Eksikliği Korunma Yöntemleri
D vitamini eksikliğinden korunabilmede bazı önlemler alınabilir. Yapılan çalışmalar özellikle bahar ve yaz aylarında günde 10- 15 dakika kadar güneş ışığına maruz kalınmasının günlük D vitamini ihtiyacını karşılayabilmede yeterli olabileceğini gösterir. Ancak bu çalışma İsviçre’de yapılmıştır ve güneşin yeryüzüne düşme açısı D vitamini üretimini de etkileyebileceğinden ülkeler arasında bu rakam farklılık gösterebilir. Günlük güneş ışığı alımı haricinde D vitamininden zengin kaynaklara günlük beslenmede yer verilebilir. Bu noktada yağlı balıklar, tavuk veya kırmızı et, süt ve süt ürünleri, D vitamininden zenginleştirilmiş meyve suları veya kahvaltılık gevrekler gibi gıdalardan destek alınabilir.
Gıda alımıyla alımın sınırlı olması veya güneşe yeteri kadar çıkılamadığı durumlarda ise D vitamini takviyelerine başvurulabilir. Özellikle kapalı ortamda çalışan kişiler veya D vitamini emilimini sınırlandırılacak hastalıklara sahip olan kişiler, doktor kontrolünde takviye kullanımına başlayarak eksiklikten korunabilir. Bu noktada D vitamini takviyeleri direkt olarak kullanılabildiği gibi D vitaminiyle zenginleştirilmiş farklı takviyelerden de destek alınabilir. Kemik ve eklem sağlığını geliştirmek isteyenler Yossun Collagen Complex gibi hem D vitamini hem de kolajen sağlayan takviyelere yönelebilir. Günlük vitamin mineral alımını desteklemek için ise Yossun Multivitamin ideal bir öneri olabilir.
https://www.medicalnewstoday.com/articles/normal-vitamin-d-levels#toxicity